Yn dilyn gwahanu Undeb Myfyrwyr Cymraeg Bangor (UMCB) ac Undeb Bangor yn 2009, yn y blynyddoedd yn dilyn mae yna ddymuniad dilynol i'r ddau Undeb weithio gyda'i gilydd. Mae UMCB yn derbyn cefnogaeth weithredol i sicrhau bod UMCB yn gweithredu mewn ffordd ddiogel ac effeithiol gan Undeb Bangor, ond does yna ddim strwythur a dogfennaeth gadarn tu ôl y gefnogaeth yma. Mae UMCB yn cynnal adolygiad o'i strwythurau a dogfennaeth lywodraethol, credwn fod yr amser yn aeddfed i ystyried perthynas fwy ffurfiol ac archwilio strwythur mwy datblygedig ac integreiddiedig ar gyfer y ddau undeb.

Ar y funud mae Llywydd UMCB yn Swyddog Sabothol llawn amser sy'n rhan o dîm Swyddogion Sabothol Undeb Bangor yn unol ag Is-ddeddfau Undeb Bangor, ond nid yw'r Llywydd yn cael ei hethol mewn pleidlais ar draws y campws. Felly nid yw Llywydd UMCB yn ymddiriedolwr, ni chaiff ei ethol fel rhan o etholiadau ffurfiol Undeb Bangor ac mae'n mynychu cyfarfodydd Bwrdd yr Ymddiriedolwyr a'r Pwyllgor Gwaith mewn cymhwyster ymgynghorol heb bleidlais ffurfiol na grym gwneud penderfyniadau. Mae Undeb Bangor yn darparu cyllid i UMCB. Nid oes gan UMCB gefnogaeth staffio ffurfiol ond darperir cefnogaeth yn ôl yr angen gan staff Undeb Bangor.

Er mwyn sicrhau llwyddiant a hirhoedledd y cynnig uchod, cynigir y canlynol:

  • Bod pumed safle Swyddog Sabothol yn cael ei greu yn Undeb Bangor - Is-lywydd Myfyrwyr Cymraeg 
  • Yn dilyn etholiad byddai'r swydd honno hefyd yn troi'n Llywydd UMCB (fel yn achos yr Is-lywydd Chwaraeon sydd, yn dilyn etholiad, yn troi'n Llywydd yr Undeb Athletau)
  • Byddai'r swydd yn agored i'w hethol (trwy enwebiad a phleidlais) yn unig gan fyfyrwyr sy'n hunan-ddiffinio fel siaradwyr neu ddysgwyr Cymraeg 
  • Byddai deiliad y swydd uchod yn ymddiriedolwr Undeb Bangor ac yn aelod llawn o Fwrdd Ymddiriedolwyr Undeb Bangor
  • Bod dogfennau llywodraethol newydd Undeb Bangor yn cynnwys Is-ddeddf benodol (i amlinellu dulliau gwaith, trefn lywodraethol ac arferion gweithredol a gytunwyd arnynt) wedi'i drafftio ar y cyd ag aelodau UMCB a'i chymeradwyo gan Gyfarfod Cyffredinol UMCB
  • Bod dogfennau llywodraethol newydd Undeb Bangor yn cynnwys ymrwymiad i ddwyieithrwydd a hyrwyddo a datblygu'r iaith Gymraeg yn ei holl weithgareddau ac ymgyrchoedd
  • Bod cyllido i UMCB yn cael ei warantu fel rhan o gytundeb cyllido Undeb Bangor gyda Phrifysgol Bangor ac y cytunir ar hwnnw’n flynyddol ar y cyd â'r Is-lywydd Cymraeg
  • Bod cefnogaeth staffio i weithgareddau ac ymgyrchoedd UMCB yn cael ei gwarantu trwy gyfrwng timau staff Cyfleoedd Myfyrwyr a Llais Myfyrwyr Undeb Bangor
  • Bod swyddfa annibynnol yn cael ei darparu ar gyfer UMCB yng ngweithle Undeb Bangor
  • Bod UMCB yn gallu cynhyrchu deunyddiau uniaith Gymraeg ond ei fod yn barod i gynhyrchu deunyddiau dwyieithog ar gais unrhyw fyfyriwr
  • Bod brand UMCB yn cael ei gynnal a'i ddatblygu lle bo'r angen mewn cydweithrediad â'r Is-lywydd Cymraeg
  • Bod darpariaeth benodol ar gyfer atebolrwydd a diswyddiad Llywydd UMCB yn cael ei chynnwys yn nhrefn newydd 'Atebolrwydd Aelod Etholedig Undeb Bangor'
  • Bod y cytundeb hwn yn cael ei adolygu yn unol â'r adolygiad gorfodol o drefn lywodraethol Undeb Bangor pob pum mlynedd


Cynigir felly bod Undeb Myfyrwyr Cymraeg Bangor (UMCB) yn uno gydag Undeb Bangor, a chreu pumed Swyddog Sabothol yn unol ag Is-ddeddfau Undeb Bangor â'i fod yn ddeiliad prif swydd yn yr Undeb. Enw ar y Swyddog Sabothol newydd yma fydd Is-lywydd Myfyrwyr Cymraeg a Llywydd UMCB, yn yr un modd bod gan yr Undeb Is-lywydd Chwaraeon a byw'n Iach a Llywydd yr Undeb Athletau. Ni fydd y Swyddog newydd yn cael ei hethol mewn etholiad traws campws, aelodaeth UMCB (pob myfyriwr sy'n siarad/dysgu Cymraeg) yn unig fydd yn pleidleisio am y Swyddog. Os bydd y cynnig yma yn pasio, ni fydd yn cael ei rhoi i weithred tan etholiadau 2018.

Mae'r cynnig yma wedi pasio ar Fwrdd yr Ymddiriedolwyr, Cyngor y Brifysgol a gyda Phwyllgor Gwaith UMCB. Y cam nesaf yw bod Aelodaeth UMCB yn pleidleisio ar y cynnig mewn Cyfarfod Cyffredinol UMCB, ac os yn llwyddiannus y cam olaf fydd pasio'r cynnig yng Nghyfarfod Cyffredinol yr Undeb.

 

Ifan James